آیا اینشتین درست می‌گفت؟

«اینشتین دانشمند معروفی است و نظریه‌ی نسبیت عام او بیش از هر نظریه‌ای به دشوار بودن و فهم‌ناپذیر بودن مشهور است. اما، آیا اینشتین راست می‌گفت؟» «کتاب حاضر درباره‌ی کوشش سخت و بیست‌ساله‌ی دانشمندان جهان برای اثبات و تأیید تجربی نظریه‌ی نسبیت عام است. کلیفورد ویل با نگارش این کتاب به کار بزرگی دست زده است.

او در آیا اینشتین درست می‌گفت؟ بی‌آن‌که حتی یک فرمول به کار برده باشد، روایتی بسیار شیوا از آزمودن تجربی نسبیت عام در اختیار خواننده، قرار داده است. بدین شکل، با سبکی کم‌وبیش رمان‌گونه متنی لذت‌بخش پدید آورده است.» با خواندن این کتاب علاوه بر آشنا شدن با آزمایش‌های مهمّی که منجر به تأیید تجربی نسبیت عام شده‌اند، با برخی از مفاهیم اساسی این نظریه نیز آشنا می‌شوید. نثر این کتاب بسیار روان، ساده، و آموزنده است.

این کتاب حتّی می‌تواند درک واضحی از روش علمی در فیزیک به خواننده‌ی عادی ارائه بدهد؛ و معیاری را که فیزیکدانان برای پذیرفتن یا ردّ نظریه‌های فیزیکی به کار می‌برند، به روشنی بیان کند. خواندن این کتاب برای دانش‌آموزان سال‌های آخر دبیرستان و دانشجوهای کارشناسی، به ویژه در رشته‌ی فیزیک، می‌تواند بسیار مفید - و البته لذت‌بخش- باشد.

نام فصل‌های این کتاب:

۱. پیش‌گفتار ۲. نوزایش نسبیت عام ۳. راه راست به فضازمان خمیده ۴. انحراف نور از خط راست و باریک ۵. پیشروی حضیض تیر: پیروزی یا دردسر؟ ۶. تأخیر زمانی نور: دیر رسیدن بهتر از هرگز نرسیدن است. ۷. آیا ماه مثل زمین می‌افتد؟ ۸. برآمدن و برافتادن نظریه‌ی برَنز-دیکی ۹. آیا ثابت گرانش ثابت است؟ ۱۰. تپ اختر دوتایی: امواج گرانش وجود دارند! ۱۱. آیا شامگاه نیروی پنجم فرا رسیده است؟ ۱۲. مررزهای نسبیت تجربی ۱۳. اخترفیزیک پس از نوزایش: آیا نسبیت عام به درد می‌خورد؟ پیوست: نسبیت خاص: بی هیچ شکی

مشخصات کتاب:

نویسنده: کلیفورد ام. ویل، مترجم: دکتر احمد شریعتی، ناشر: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی؛ سازمان چاپ و انتشارات، سال انتشار: ۱۳۸۳، شابک: ISBN 964-422-482-5.
نام کتاب اصلی:

Clifford M. Will, Was Einstein Right? Putting General Relativity to the test, 2nd edition, Oxford University Press, 1995.

فصل‌نامه‌ ی گاما

«گاما فصل‌نامه‌ای است به زبان فارسی، درباره‌ی فیزیک. آن چه در گاما منتشر می‌شود بیش‌تر مقاله‌های آموزشی، در زمینه‌ی تاریخ یا فرهنگ فیزیک، یا درباره‌ی مسائل فیزیک در ایران است و قرار است جنبه‌ی آموزشی و فرهنگی داشته باشد و برای دانشجویان فیزیک یا دانش‌آموختگان فیزیک، یا دست‌کم بخشی از آن‌ها قابل‌استفاده باشد.» چیزی که خواندید، معرفی مجله از زبان ویراستان آن بود که در آغاز هر شماره‌ی گاما چاپ می‌شود.

این مجله در اسفندماه ۱۳۸۲ آغاز به کار کرد. ویراستاران آن (که بخش مهمی از نویسندگان مجله هم محسوب می‌شوند) جمعی از فیزیکدانان فعال ایرانی هستند که بیشترشان در ایران دکترای خود را گرفته‌اند و به عبارتی جزء نسل دوم فیزیکدانان ایرانی محسوب می‌شوند. (نسل اول آن‌هایی هستند که از فرنگ برگشتند و در حدود سال‌های ۱۳۷۰ اولین دوره‌های دکترای فیزیک را در ایران پایه‌گذاری کردند.)

مطالب این مجله به نظر من برای دانشجوی فیزیکی که به فکر گسترش دانش فیزیکی خود و نیز توسعه‌ی جامعه‌ی علمی ایران است جذاب و آموزنده است. در این مجله معمولاً مصاحبه‌هایی با فیزیکدانان مقیم ایران انجام می‌شود که بعضاً حاوی نکات و مسائل مهمی درباره‌ی جامعه‌ی فیزیک ایران است و فکر می‌کنم باعث شده که بحث‌های این‌چنینی میان دانشجویان و استادان فیزیک به شکل جدی‌تری مطرح شده و روی آن‌ها فکر شود.

 مقاله‌های آموزشی که بیشترشان در سطح دانشجویان کارشناسی فیزیک هستند، بدنه‌ی اصلی این مجله را تشکیل می‌دهند.

مجله فیزیک

هدف از انتشار مجله فیزیک ترویج زمینه های مختلف فیزیک بین فارغ التحصیلان فیزیک، دانشجویان و دبیران فارسی زبان و کمک به پیشبرد جنبه های پژوهشی، آموزشی، فرهنگی، و تاریخی علم فیزیک در ایران است.

می‌توان گفت مجله‌ی رسمی انجمن فیزیک ایران محسوب می‌شود و مرکزنشردانشگاهی آن را منتشر می‌کند. قالب این مجله تا حد زیادی مثل مجله‌ی فیزیکس تودِی (Physics Today) است؛ یک جور مجله‌ی رنگارنگ پر از خبر و مقاله و داستان تاریخی و غیره. البته بخش زیادی از مطالب آن هم از مجله‌های خارجی (به ویژه همان فیزیکس تودی) ترجمه می‌شود.

منبع: www.isj.iup.ir